Nguồn: Khi công tác tâm lý học đường được quan tâm đúng mức – Báo Đồng Nai điện tử
Trong bối cảnh học sinh ngày nay phải đối mặt với nhiều áp lực từ học tập, thi cử, tiêu cực trên mạng xã hội và các mối quan hệ xã hội, công tác tham vấn tâm lý học đường ngày càng trở nên cần thiết. Tại Trường THPT Chu Văn An A (phường Chơn Thành, tỉnh Ðồng Nai), việc sắp xếp giáo viên có chuyên môn tâm lý để phụ trách công tác này đã mang lại những chuyển biến tích cực, góp phần xây dựng môi trường học đường an toàn, thấu hiểu và nhân văn.
Tham vấn tâm lý – nhu cầu không thể thiếu trong trường học
Theo thầy Nguyễn Văn Nghiêm, Hiệu trưởng Trường THPT Chu Văn An A, công tác tham vấn tâm lý học đường có vai trò đặc biệt quan trọng trong bối cảnh hiện nay. Nhiều học sinh chịu tác động từ áp lực học tập, những vấn đề gia đình hoặc các mối quan hệ xã hội… nhưng lại chưa có nhiều cơ hội được tham vấn tâm lý một cách chuyên nghiệp. “Hiện nay, vấn đề sức khỏe tâm thần vẫn chưa được quan tâm. Điều này cũng lý giải vì sao các bậc cha mẹ chưa quan tâm nhiều đến sức khỏe tâm thần của con cái. Nếu nhà trường không tổ chức hoạt động này thì khi gặp vấn đề khó khăn, các em hầu như không có nơi để chia sẻ và tìm kiếm sự hỗ trợ”- thầy Nghiêm bày tỏ.
Trên thực tế, theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo, các trường học đều phải thành lập các tổ tư vấn tâm lý học đường. Tuy nhiên, đa phần giáo viên làm công tác này đều kiêm nhiệm và không được đào tạo chuyên ngành về tâm lý. Ngay cả cách gọi “tư vấn tâm lý” cũng chưa thực sự phù hợp bởi theo các chuyên gia tâm lý, hoạt động này phải là “tham vấn”, tức là lắng nghe, gợi mở để học trò chia sẻ, bày tỏ từ đó tìm ra nguyên nhân gốc rễ của vấn đề và gợi mở để chính học trò phân biệt được đúng – sai, nên – không nên và lựa chọn hướng giải quyết vấn đề một cách phù hợp
Trước đây, việc hỗ trợ tâm lý cho học sinh chủ yếu do giáo viên chủ nhiệm đảm nhiệm. Tuy nhiên, do hạn chế về thời gian cũng như chuyên môn, hiệu quả chưa thật sự rõ rệt. Nhận thức được tầm quan trọng của công tác tham vấn tâm lý học đường, Trường THPT Chu Văn An A đã phân công cho giáo viên được đào tạo các khóa học về tâm lý để trực tiếp phụ trách công tác này. Năm học 2025-2026 đã là năm thứ 2 nhà trường triển khai hoạt động tham vấn tâm lý học đường một cách bài bản. Theo đó, cùng với việc có giáo viên chuyên trách, nhà trường còn bố trí một phòng riêng dành cho hoạt động tham vấn. Những học sinh có biểu hiện khó khăn về tâm lý hoặc có hành vi vi phạm nội quy trước khi xử lý kỷ luật đều được chuyển đến phòng tham vấn để tìm hiểu nguyên nhân, từ đó có hướng hỗ trợ và điều chỉnh phù hợp.
Theo Ban giám hiệu nhà trường, mục tiêu cuối cùng là giúp học sinh tiến bộ. “Ai cũng có câu chuyện của mình. Đằng sau mỗi hành vi chưa đúng của học trò đều có nguyên nhân, cần được lắng nghe và thấu hiểu. Khi tìm ra nguyên nhân, nhà trường có thể lựa chọn cách xử lý phù hợp hơn” – thầy Nguyễn Văn Nghiêm chia sẻ.
Lắng nghe, thấu hiểu và gợi mở để học sinh tiến bộ
Người trực tiếp phụ trách công tác tham vấn tâm lý học đường tại Trường THPT Chu Văn An A là cô Ngô Thị Diệu Thúy. Theo cô Thúy, khi tiếp cận học sinh, điều quan trọng nhất là giáo viên phải nhận thức rằng: Không có học sinh hư hay học sinh cá biệt mà chỉ có những em học sinh đang gặp khó khăn và có hành vi chưa phù hợp. Vì vậy, thay vì áp đặt hay phán xét, cô Thúy lựa chọn phương pháp tham vấn: lắng nghe, đồng cảm và đặt ra những câu hỏi gợi mở để học sinh tự nhận ra vấn đề của mình và tìm hướng giải quyết. “Khi được tôn trọng và thấu hiểu, các em sẽ dễ cởi mở và sẵn sàng thay đổi” – cô Thúy khẳng định.
Để tạo sự tin tưởng đối với học sinh, nguyên tắc quan trọng là bảo mật thông tin mà các em chia sẻ. Trong những trường hợp cần thiết, giáo viên tham vấn tâm lý sẽ phối hợp một cách khéo léo với giáo viên chủ nhiệm và phụ huynh để cùng hỗ trợ học sinh.
Theo cô Thúy, những vấn đề tâm lý học sinh thường gặp hiện nay liên quan đến: hoàn cảnh gia đình (cha mẹ ly hôn, thiếu sự quan tâm…), ảnh hưởng từ mạng xã hội (dành quá nhiều thời gian “lướt mạng” và bị tác động bởi những nội dung tiêu cực từ mạng xã hội)…
Trong quá trình làm việc, cô Thúy đã hỗ trợ nhiều trường hợp học sinh gặp khó khăn về tâm lý. Có em từng có biểu hiện tăng động, xảy ra xung đột với bạn bè và có cách ứng xử chưa phù hợp với gia đình. Sau quá trình tham vấn, em dần học được cách kiểm soát cảm xúc, điều chỉnh lời nói và hành vi, trở nên điềm tĩnh và có trách nhiệm hơn trong học tập cũng như cuộc sống.
Theo Ban giám hiệu, khi có giáo viên chuyên trách mảng tham vấn tâm lý học đường, hiệu quả hỗ trợ học sinh thể hiện rõ rệt hơn. Một trong những thay đổi dễ nhận thấy là học sinh đã chủ động tìm đến phòng tham vấn khi gặp vấn đề khó khăn. Các em coi đây là nơi có thể chia sẻ, giãi bày và tìm kiếm sự hỗ trợ. Một số phụ huynh cũng bày tỏ cảm ơn khi con em mình được tham vấn, từ đó điều chỉnh hành vi và tiến bộ rõ rệt.
Đáng chú ý, tình trạng bạo lực học đường tại trường hầu như không còn xảy ra. Bên cạnh đó, toàn thể hội đồng sư phạm cũng ngày càng chú trọng đến việc thấu hiểu tâm lý học sinh, hướng tới các giá trị cốt lõi như: an toàn, tôn trọng và yêu thương.
Trong thời gian tới, Trường THPT Chu Văn An A dự kiến tiếp tục bồi dưỡng kiến thức tâm lý và trí tuệ cảm xúc cho đội ngũ giáo viên; đồng thời xây dựng thêm các câu lạc bộ kỹ năng, câu lạc bộ trí tuệ cảm xúc để hỗ trợ học sinh phát triển toàn diện, giúp học sinh biết quản trị cảm xúc, hiểu bản thân và sống có trách nhiệm với cộng đồng.
Những nỗ lực từ Trường THPT Chu Văn An A cho thấy, khi công tác tâm lý học đường được quan tâm đúng mức, trường học không chỉ là nơi học tập mà còn trở thành không gian an toàn để học sinh được lắng nghe, chia sẻ và trưởng thành.
Theo Ban giám hiệu Trường THPT Chu Văn An A, yếu tố quan trọng nhất để công tác tư vấn tâm lý học đường phát huy hiệu quả là phải nhìn nhận đúng vai trò của hoạt động này trong trường học. Khi nhà trường thật sự coi trọng, sẽ tìm cách tổ chức và đầu tư phù hợp.
An Nhơn
